De Colin Archer Memorial Race 2004

door Aitske de Jong-Ruben

De Colin Archer Memorial race is herdenkingszeilrace ter herinnering aan de beroemde botenbouwer uit Larvik. De tocht wordt sinds 1980, elke twee jaar verzeild. De start was dit jaar op 10 juli in Lauwersoog en er wordt in één traject doorgevaren naar Larvik in Noorwegen.
Afhankelijk van weer en type schip doet men er 3 tot 5 dagen over om deze afstand te overbruggen.
De klassen waarin wordt gezeild zijn: IMS, ORC, Multihulls en vrije klasse in te delen per groep oplopend met 1 meter. De Camrace wordt veel gebruikt als aanbrengtocht, waarna vanuit Noorwegen de vakantie wordt gestart.

Vele jaren zijn wij, Aitske en Pieter de Jong, bij IJmuiden linksaf gegaan. Dit jaar vinden we het tijd de neus van onze Annies richting noord te draaien. Na de inschrijving in Januari 2004 (140 schepen in twee weken) hebben wij vele uren gedacht, gepraat en gewerkt om de Annies, een Feeling 1040, klaar te maken voor de CAMrace. Wij schaffen een vaanstandschroef, een stormfok (is verplicht), een zonnepaneel en verder allerlei kleine en grote zaken aan die nodig zijn. Deze zaken kosten tijd en, oh ja, dat gat waarin het geld zomaar verdwijnt lijkt steeds groter en dieper te worden".

Het uitkiezen van de andere twee bemanningsleden is één van de meest belangrijke beslissingen die moet worden genomen. Gelukkig hebben we veel kennissen die goed kunnen zeilen en, wat ook belangrijk is, zeeziekteproof zijn. Na al deze voorbereidingen ligt de Annies op 7 juli in Lauwersoog te wachten op de veiligheidskeuring. Een verplichte lijst met 44 punten wordt minutieus gecontroleerd. Om ons heen wordt overal de hand gelegd aan de laatste voorbereidingen. Donderdag 8 juli komt de bemanning aan boord en ze brengen onze waterlijn een stuk naar beneden met bagage en vooral heel veel proviand. Vrijdag moeten alle boten verschepen naar de buitenhaven. In het sluisje van Lauwersoog kunnen slechts 4 tot 6 boten tegelijk schutten, zodat dit de hele dag in beslag neemt.

Zaterdagochtend10 juli. De spanning neemt toe. Het waait behoorlijk en we moeten vroeg naar het palaver. Natuurlijk hebben we via allerlei media reeds veel weersvoorspellingen opgevraagd, maar toch zijn we benieuwd naar de laatste berichten. Het zal geen gemakkelijke tocht worden, want de meteoroloog voorspelt wind tussen 5 en 7 Bft. Gelukkig hebben we reeds de high aspect fok gezet, zodat we ons kunnen gaan voorbereiden op de afvaart naar de start.

De start van de wedstrijd om 11:40 uur is een beleving en tegelijkertijd een opluchting. Je leeft 7 maanden naar dit moment toe, bereidt alles voor en dan is daar dat moment dat je weg mag. Je wilt gewoon de haven uit en de zee op. Een dikke bui, windkracht 7 uit W, het maakt op dat moment niets meer uit. Je wilt gewoon varen en lekker 2 tot 4 dagen doortrekken. De organisatie heeft bepaald dat je 10 minuten na de start de motor mag starten om snel het Westgat tussen Ameland en Schiermonnikoog door te komen. Dit is gedaan om schade te voorkomen. Helaas is er toch een grote aanvaring en de meeste boten zeilen/motorzeilen naar de WG boei waar de motor uit moet zijn en de zeilrace echt begint. Voordat we de uiterton van het Westgat gepasseerd zijn we al tot de huid toe doornat. Dat heb je ervan wanneer je bij de start plenzen regen afgewisseld met zout water over je heen krijgt. De mannen leven zich uit op de lieren en genieten. Dit is waarvoor we gekozen hebben, High aspect, 2e rif en 6-7 Bft. en richting NW naar de EF-B. De Terschelling-Elbe route moet op Nederlands grondgebied worden overgestoken en daarna gaat het richting NNO zo'n 20 tot 25°. We wisselen elke 4 uur de wacht en leggen op 10 juli 83 mijl af.
De weersvoorspelling van 11 juli ziet er niet zo best uit. Vannacht zal het zeker 7 Bft. gaan waaien en we besluiten bijtijds stroom te draaien, zodat we het donker ingaan met nagenoeg volle accu's.

vlnr: Ruud, Bart, Aitske de Jong, Pieter de Jong

We verleggen onze koers meer naar het noorden om verder uit de Deense kust te blijven en zo ondiep water met vervelende golfslag te vermijden. Pieter loopt wacht met Ruud en Bart en ik trekken samen op. Om beurten een uur sturen terwijl het andere tweetal vier uur kunnen rusten. Die vier uur veranderen vaak in tweeënhalf uur. Je natte zeilpak uittrekken in een scheve, natte en gladde boot en dan de slingerkooi in blijkt een hele onderneming. Ons toilet zit gelukkig aan de goede kant zodat we wel door kunnen spoelen. De wind ruimt naar NW.
Waarom zit toch dat ene kleine haakje bij de keuken? Na 4 jaar wordt dit probleem onverwachts opgelost. Midden in de nacht komt een keukenlade, met bestek, met een donderend geweld naar buiten en valt naar de lij-zijde. Bij het volgende dorpsfeest met zeepglijbaan ben ik van de partij. Wel tien keer ben ik over een natte hellende vloer naar boven geklauterd met messen en vorken in de hand. Toch voortaan maar een elastiek aan het haakje en voor de laden langs.

s'Nachts om ca. 02:00 uur horen we via de marifoon dat de Cher, de boot van een bevriende schipper die ons enthousiast gemaakt heeft voor deze race, de Deense kustwacht oproept omdat één van de bemanningsleden een aantal ribben gebroken heeft. We proberen zoveel mogelijk de gebeurtenissen over de marifoon te volgen en horen dat het gewonde bemanningslid met een helikopter van boord wordt gehaald. Het lijkt een bijna onmogelijk onder die omstandigheden, maar ze doen het toch.
De wind is opgelopen tot 8 NW Bft. en de golven zijn zeker 4 meter of hoger. Je krijgt een enorm respect voor de bemanning van de rescue helikopter 287. De CAMrace heeft voor de bemanning van de Annies echter enige bekoring verloren. Als vrienden in problemen komen krijgt alles een andere dimensie. Het verslag van deze redding is te lezen op: www.pzv-zeezeilen.nl. In het donker zijn de golven niet duidelijk te zien maar je ziet wel dat je zicht op je omgeving steeds onderbroken wordt. De lichten van de grote schepen in de buurt lijken aan en uit te gaan. Gelukkig kunnen wij buiten de scheepvaart langs Jutland blijven of houden de grote schepen afstand. Als het licht wordt zien we pas hoe groot de golven geworden zijn. Als we in een golfdal varen zie we aan bakboord voor ons een waterberg, die een stuk boven de giek uit toornt, op onze boot afkomen en aan stuurboord kijk je tegen zo´n zelfde waterberg die van de boot weg loopt. Gelukkig lopen de golven niet over onze boot heen want de Annies vaart ook aan de wind goed over de golven. De keuze om in het diepe water te blijven was een goede keuze want de golven zijn hier wel hoog maar niet super steil. Op zondag 11 juli zeilen we in 24 uur ruim 166 mijl. Een gemiddelde van ruim 6,9 knopen.

12 juli 00:00 uur. Ik besluit het grootzeil maar helemaal weg te halen. De Annies maakt veel helling en is met het 3e rif nog steeds te loefgierig. Mijn lifeline komt nu goed van pas en je moet het schip erg goed kennen om onder deze omstandigheden, donkere nacht en NW 8 Bft. aan de wind, het zeil te bergen. We lopen daarna op alleen de high aspect nog 7,2 knoop. Wel spoelt er veel water over het dek en zo nu en dan lijkt de voorkant meer op een duikboot klaar voor onderwater dan op een zeilschip. Na het wisselen van de wacht spoelen Pieter en Ruud de kuip nog een keertje goed door met een golftop die omhoog krult en zich volledig over het tweetal heen in de kuip stort. Bart en ik gaan weer het gevecht aan met ons zeilpak en laarzen. Bij deze heftige omstandigheden neemt dat ruim een half uur in beslag. In de nacht zien we, wanneer we door een grote golf worden opgetild, de vuurtorens op de kop van Denemarken als hele kleine puntjes oprijzen. Zo nu en dan zien we een groen of rood toplicht in de verte en helaas ook diverse heklichten van boten die voor ons uit varen. De stemming aan boord is prima. We worden nat, maar gelukkig niet zeeziek. Elke avond eten we warm en we letten goed op dat we voldoende drinken. De maaltijden zijn echter niet zo uitgebreid als vooraf door onze opstappers was gepland. Ons geheime wapen, de snoep-en-koek-snaaibak, bevindt zich direct naast de ingang en wordt veelvuldig gebruikt om snel even een paar calorieën bij te tanken.

 Maandagmiddag wordt alles anders. In het Skagerak verandert de wind in 4 uur van 7 - 8 Bft naar volledige windstilte. Ook de golven verdwijnen door de grote diepte helemaal. We leggen in 12 uur slechts 34 mijl af, waarbij er stukken zijn van 0,5 mijl per uur. Onze hoop om maandagavond in Larvik te zijn verdwijnt met de wind. Het zal dinsdag 17:51 uur worden. We halen alle trucjes die we kennen uit de kast om vooruit te komen. Met de gennaker vliegerend spinnakeren aan twee 3mm dunne lijntjes en als de gennaker ook dood neervalt rest nog alleen berustend de neus van de Annies in de goede richting proberen te houden. Gelukkig schijnt overdag de zon zodat we kunnen beginnen aan het drogen van onze kleren. Maandagnacht leggen we in 8 uur 18 mijl af. Ons geduld wordt danig op de proef gesteld. Als toerzeilers zijn we gewend om op zulke momenten de motor bij te zetten, maar nu is dat niet mogelijk. Met een grote dosis humor, waarbij we diverse andere boten becommentariëren om hun rare capriolen, komen we deze periode door. Waarschijnlijk draaien wij net zo vreemd alle richtingen heen.
Gelukkig komt er om 10 uur weer een beetje wind en stellen we als doel voor 18:00 uur de finish te passeren.
We halen weer de truc met de dunne lijntjes uit en zien de Noorse Kust naderen. De Annies ( 6 ton) bouwt ondertussen wel een snelheid op van 6 knopen. Opstapper Ruud houdt als aandenken een paar blaren in zijn handen over. We tellen de laatste mijl af en hopen dat de lijntjes het zullen houden.

De champagnekurk vliegt bijna over de mast wanneer we na 424 mijl in 75:49 uur de finishlijn passeren. We drinken op onze tocht en denken aan de bemanning van de Cher, die niet in Larvik zal aankomen. Later blijkt dat wij 3e zijn in onze groep van 8 boten van VrK3 (9,5m - 10,5m). Wij zijn 4:51uur na nr 1 en 47min na nr 2 gefinisht.

Na de slotactiviteiten van deze prachtige tocht varen we door naar Oslo waar we liggen in de haven van Kongelig Norsk Seilforening. Bart en Ruud gaan in Oslo van boord. Wij varen samen via Zweden, Denemarken en Duitsland onze Annies rustig terug naar Enkhuizen waar blijkt dat we 1384 mijl in ons logboek hebben bijgeschreven.